Πολεμικό Μουσείο Λέρου
Ένα Μουσείο Μέσα στην Ιστορία
Το Πολεμικό Μουσείο της Λέρου ξεχωρίζει ανάμεσα στα αντίστοιχα μουσεία της χώρας για έναν πολύ απλό λόγο: δεν βρίσκεται μέσα σε κάποιο κτίριο που θυμίζει ιστορία, αλλά μέσα στην ιστορία η ίδια. Στεγάζεται στις αυθεντικές υπόγειες στοές που έχτισαν οι Ιταλοί κατά την περίοδο της κατοχής, για να αποθηκεύουν σε ασφαλή σημεία πολεμοφόδια και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Μετά τη λήξη του πολέμου, οι στοές αυτές έπεσαν στη λήθη και κάποιες χρησιμοποιήθηκαν ακόμα και ως στάβλοι από τους ντόπιους. Το 2004, ο Δήμος Λέρου τις ανέδειξε και δημιούργησε στο Τούνελ Μερικιάς ένα μουσείο αφιερωμένο στις πιο δραματικές σελίδες της νεότερης ιστορίας του νησιού.
Ιστορικό Πλαίσιο: Η Μάχη της Λέρου
Η Λέρος δεν ήταν τυχαία επιλογή για τις δυνάμεις κατοχής. Το Λακκί διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου, γεγονός που ανέδειξε το νησί σε ιταλική ναυτική βάση για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Η γεωστρατηγική του σημασία το μετέτρεψε σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μετά την ιταλική ανακωχή τον Σεπτέμβριο του 1943, η Λέρος βρέθηκε σε μια ασύνηθη στρατιωτική συγκυρία: οι πρώην αντίπαλοι, Ιταλοί και Βρετανοί, ενώθηκαν υπό κοινή σημαία εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας. Περίπου 4.000 Βρετανοί στρατιώτες αποβιβάστηκαν στο νησί για να ενισχύσουν τους 6.000 Ιταλούς που το υπεράσπιζαν ήδη.
Οι γερμανικές δυνάμεις που επιτέθηκαν ήταν αριθμητικά κατώτερες, περίπου 2.800 άνδρες, όμως αποτελούνταν από επίλεκτες μονάδες: κυνηγοί ακτών Brandemburger, αλεξιπτωτιστές και τμήματα της 22ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας. Αποβιβάστηκαν αιφνιδιαστικά σε δύο σημεία στα ανατολικά του νησιού στις 12 Νοεμβρίου 1943.
Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 16 Νοεμβρίου 1943, μετά από ανελέητες μάχες, ο Βρετανός ταξίαρχος Ρόμπερτ Τίλνι παρέδωσε το νησί για να αποφευχθεί μεγαλύτερη αιματοχυσία. Η «Μάχη της Λέρου» κράτησε συνολικά 52 μέρες και άφησε πίσω της βαρύ φόρο αίματος: 400 Ιταλοί και 400 Βρετανοί νεκροί, 71 νεκροί του ελληνικού ναυτικού, 3.200 Βρετανοί και 5.350 Ιταλοί αιχμάλωτοι, ενώ οι γερμανικές απώλειες ανήλθαν σε 550 έως 650 νεκρούς.
Τα Εκθέματα
Το μουσείο είναι κατά κυριολεξία δημιούργημα του νησιού και των ανθρώπων του. Τα εκθέματα προέρχονται από ευρήματα που βρέθηκαν διάσπαρτα στη στεριά ή ανασύρθηκαν από τα βάθη της θάλασσας, από δωρεές του Ελληνικού Στρατού αλλά και πολλών ιδιωτών. Φωτογραφίες, χάρτες, μακέτες και αντικείμενα κάθε είδους συνθέτουν ένα πλούσιο αρχείο μνήμης.
Περπατώντας μέσα στους διαδρόμους, ο επισκέπτης βρίσκεται πρόσωπο με πρόσωπο με αυθεντικά πολεμικά τεκμήρια: πυρομαχικά, όπλα, στολές και εξοπλισμό της εποχής, ιστορικά έγγραφα και χάρτες επιχειρήσεων, καθώς και φωτογραφικό υλικό που αποτυπώνει την καθημερινότητα του νησιού υπό κατοχή.
Στον υπαίθριο χώρο γύρω από το τούνελ λειτουργεί στρατιωτικό μουσειακό πάρκο, όπου εκτίθενται παροπλισμένα στρατιωτικά οχήματα, φορτηγά, τεθωρακισμένα και μαχητικά αεροσκάφη.
Ώρες λειτουργίας
Καθημερινά
09:00 – 13:00 & 16:30 – 19:30
Κατά την θερινή περίοδο
