Κάστρο της Παναγίας
Τοποθεσία & Περιγραφή
Το Μεσαιωνικό Κάστρο της Παναγίας δεσπόζει στον λόφο Απιτύκι, γνωστό και ως Πιτύκι, στο κέντρο περίπου του νησιού, σε υψόμετρο που αγγίζει τα 200 μέτρα. Η ονομασία του προέρχεται από τον ναό της Θεοτόκου που στεγάζει στους κόλπους του, εκεί όπου φυλάσσεται η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, το λεγόμενο «Ιερό Παλλάδιο των Λερίων». Στη βορειοανατολική πλευρά της Λέρου, σε απόκρημνη βραχώδη κορυφή, το φρούριο εκτείνεται σε έκταση περίπου δέκα στρεμμάτων.
Βυζαντινές Ρίζες
Πρόκειται για βυζαντινής προέλευσης κατασκευή, που χρονολογείται στον 10ο ή 11ο αιώνα. Θεμελιωμένο πάνω στα ερείπια αρχαίας ακρόπολης, αναφέρεται σε χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Αλεξίου Κομνηνού με την ονομασία «Κάστρο Παντελίου». Το ίδιο έγγραφο, χρονολογούμενο στο 1087, συνδέει το μνημείο με τον Όσιο Χριστόδουλο, ιδρυτή της περίφημης Μονής της Πάτμου, ο οποίος το παρέλαβε σε άθλια κατάσταση: μόνο τα τείχη όρθια, μια εκκλησία με κελιά και σκόρπια ερείπια.
Κατακτητές και Πολιορκίες
Κατά τον 13ο αιώνα, η Λέρος άλλαξε χέρια διαδοχικά, Γενουάτες και Ενετοί πέρασαν από το νησί, αφήνοντας τα δικά τους ίχνη. Το 1309 το νησί περιήλθε στην κυριαρχία των Ιωαννιτών Ιπποτών, που το οχύρωσαν σημαντικά. Τα επτά ιπποτικά οικόσημα που σώζονται σε διάφορα σημεία των τειχών μαρτυρούν ακόμα την παρουσία τους. Στα μέσα του 15ου αιώνα, ο κυβερνήτης Fandino Cuerini ανέλαβε εκτεταμένες εργασίες ενίσχυσης της οχύρωσης.
Το 1505 και πάλι το 1508, ο Οθωμανός αρχιπειρατής Κεμάλ Ρέις επιχείρησε να κυριεύσει το νησί, χωρίς επιτυχία. Οι κάτοικοι, με επικεφαλής τον φρούραρχο Paolo Simeoni, τον ξεγέλασαν παρουσιαζόμενοι ως Ιππότες της Ρόδου. Ωστόσο, στις 24 Δεκεμβρίου 1522, η Λέρος παραδόθηκε ειρηνικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ύστερα από τη συνθήκη που ακολούθησε την πτώση της Ρόδου.
Νεότερη Ιστορία
Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, η Λέρος ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της εξέγερσης και προσέφερε τις φυσικές της ασφαλείς αγκυροβολίες ως σημείο εφοδιασμού του επαναστατικού στόλου. Παρόλα αυτά, η τουρκική κατοχή συνεχίστηκε έως το 1912, όταν στο πλαίσιο του Ιταλοτουρκικού πολέμου το νησί περιήλθε στην Ιταλία. Κατά τη διάρκεια της ιταλικής κυριαρχίας, το κάστρο αξιοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς ως στρατώνας και παρατηρητήριο, με αποτέλεσμα ορισμένες επεμβάσεις στην κατασκευή του.
Το Κάστρο της Παναγίας αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς χώρους του νησιού, ανοιχτό στο κοινό. Εκτός από την ιστορική και θρησκευτική του αξία, προσφέρει μοναδική πανοραμική θέα στους γύρω οικισμούς Αγία Μαρίνα, Πλάτανο, Παντέλι και στο απέραντο Αιγαίο.
Ώρες λειτουργίας
Δευτέρα 09:30 – 13:00
Τετάρτη 09:30 – 13:00
Τετάρτη 15:30 – 18:30
Παρασκευή 09:30 – 13:00
Σάββατο 09:30 – 13:00
Σάββατο 15:30 – 18:30
Κυριακή 09:30 – 13:00
Κυριακή 15:30 – 18:30
Τρίτη ΚΛΕΙΣΤΑ
ΠέμπτηΚΛΕΙΣΤΑ
